وزغ تالشی-تالاب سوستان

مقاله از احسان هادی پور

گیل فام؛
دوزیستان نقش بسزایی در چرخه انرژی در اکوسیستمهای های مختلف ایفا می کنند. این جانوران با تغذیه از جانوران کوچک و غیر قابل دسترس برای جانوران بزرگتر، انرژی را به شکل قابل دسترس برای سایر موجودات تبدیل می کنند . همچنین به دلیل تغذیه از حشرات ، این گروه نقش مهمی در کنترل بیولوژیکی آفات در سیستم های کشاورزی دارند. دوزیستان در پایه هرم غذایی نقش پررنگی داشته و ارزش‌های زیستی، دارویی، پزشکی، علمی، اقتصادی فراوانی در جوامع مختلف دارند که این موضوع لزوم حفاظت از آنها را بیشتر می‌کند لکن به دلیل عدم معرفی نقش دوزیستان در سلامت اکوسیستم ها، اقتصاد و سلامت جامعه توسط دانشمندان به مردم، توجه کمی به آنها شده و این بی توجهی آنها را تا گرداب انقراض نیز پیش برده است.
وزغ تالشی (Bufo eichwaldi) یکی از دوزیستان ایران بوده که پراکنش آن تنها محدود به جنگل‌های هیرکانی در حوزه جنوب شرقی آذربایجان و شمال ایران می باشد، تاکنون گزارش های بسیار کمی از حضور این گونه وجود دارد . متاسفانه نام این گونه منحصر به فرد، در فهرست سرخ گونه‌های در معرض خطر اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) و در رده آسیب پذیر (VU) قرار دارد. در اواخر بهمن این گونه پس از از پایان خواب زمستانی فعالیتهای تولید مثلی خود را آغاز می کند و افراد بالغ در سایتهای تولید مثلی دور هم جمع می شوند. این حیوانات شبگرد هستند و غالبا شبها بیرون می آیند.
امروزه دانشمندان تالاب ها را به عنوان گهواره حیات و پشتیبانی کننده اشکال مختلف تنوع زیستی می شناسند، تالاب سوستان شهرستان لاهیجان نیز از این امر مستثنی نبوده و به عنوان زیستگاهی ارزشمند، میتواند بعنوان پیوند دهنده اشکال مختلف حیات، نقش موثری در حمایت از حیات وحش و تنوع زیستی منطقه ایفا نماید. در بهمن ماه ۱۳۹۹ طی بازدیدی که از این تالاب بسیار زیبا به انجام رسید، پدیده بسیار جالب و منحصر بفرد زادآوری وزغ تالشی در حاشیه این تالاب رویت گردید. لکن متاسفانه فاجعه قتل عام اغلب آنها در جاده آسفالته حاشیه تالاب بدلیل برخورد با خودرو، آن هم در حساس ترین زمان ممکن ( فصل زادآوری) نیز صورت گرفته بود. با توجه به افزایش لجام گسیخته تردد خودروها و حرکت سریع آنها در جاده حاشیه تالاب سوستان، لازم است قوانین بازدارنده ای در این خصوص جهت حفظ نسل این گونه در معرض خطر وضع گردد. تنویر افکار عمومی در خصوص تبیین جایگاه و اهمیت این گونه، نصب تابلوهای هشدار برای رانندگان و غیره … نیز از سایر راهکارهی مناسب می باشند.
از جمله دیگر زیستگاههای شناسایی شده این گونه بسیار ارزشمند، تالاب سوخته کوه لاهیجان می باشد که همچون تالاب سوستان، در سالیان اخیر دستخوش تغییرات گسترده انسان منشاء است بگونه ای که شوربختانه هرساله ما شاهد تلفات گسترده وزغ تالشی در جاده های اطراف این تالاب می باشیم.
لازم بذکر است تغییر کاربری های گسترده در محدوده های حاشیه این تالاب می تواند باعث از بین رفتن زیستگاه این گونه آسیب پذیر گردد. در نهایت یادآور می شود برخی از جانوران نسبت به جانوران دیگر بیشتر و بهتر شناخته شده‌اند لکن اشکال متنوع حیات همه به یکدیگر وابسته اند و از بین رفتن حتی یک موجود زنده که ممکن است برای ما ناشناخته و یا حتی مضحک باشد آثار نامطلوبی در تعادل طبیعت به بار آورد.

منابع:

۱- Darvishnia H., Fathinia B., Bakhsh Y., (2018) “Notes on dietary habits and biology of the vulnerable species Bufo eichwaldi (Amphibia; Anura; Bufonidae) in Iran,” Quarterly Journal of Experimental Animal Biology, 7(2), 55 – ۶۱٫

۲- IUCN Red List (https://www.iucnredlist.org)

۳- Mozaffari O., Moghari E.(2012) “SEXUAL DIMORPHISM IN Bufo eichwaldi‘S SNOUT SHAPE WITH DESCRIPTION OF ITS USAGE IN MALE-MALE COMPETITION,” Russian Journal of Herpetology19(4), 349 – ۳۵۱٫

۱- بلوچ، م. و کمی ، ح.، ۱۳۸۶، دوزیستان ایران، انتشارات دانشگاه تهران.
۲- مظفری، م.، ۱۳۹۷، راهنمای صحرایی دوزیستان و خزندگان تالاب انزلی، JICA.

لینک کوتاه : http://gilfam.ir/?p=26958

مطالب مشابه

نظارت میدانی مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گیلان بر روند بهسازی مرکز دفن زباله رضوانشهر

آغاز فصل جدید توسعه پروازهای بین‌المللی در فرودگاه سردار جنگل رشت

ورود محیط زیست به طرح تنفس جنگل ها / این طرح نیاز به ارزیابی زیست محیطی دارد

ثبت تصاویر دیدنی از گله مرال در جنگل‌های هیرکانی لنگرود+ فیلم

امتحانات خردادماه، در استان گیلان به‌صورت غیرحضوری برگزار می‌شود

تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد انزلی در ۵ استان آزاد شد

«ثبت کم‌نظیر عبور هم‌زمان دو پلنگ در جنگل‌های هیرکانی گیلان با دوربین‌های تله‌ای + فیلم

ثبت نخستین مشاهده «خروس کولی سینه‌سیاه» در تالاب انزلی؛ جمع چهار گونه خروس‌کولی ایران در گیلان کامل شد

بازدید رایگان از موزه تاریخ طبیعی و تنوع زیستی گیلان به مناسبت روز جهانی موزه‌ها/موزه‌ها؛ بهترین بستر برای آموزش، ارتقای آگاهی عمومی و پیوند جامعه با میراث طبیعی + فیلم

۸۸ میلیارد تومان پروژه ارتباطات و فناوری اطلاعات در گیلان بهره برداری می شود/ تاکید استاندار بر توسعه اقتصاد دیجیتال در نظام آموزشی