هجوم خاموش گیاهِ بیگانه:

وقتی “آروجیا” در دل طبیعت ما ریشه می‌دواند

در برنامهٔ میدانی ۷ آبان ۱۴۰۴ که با مشارکت فعال دوستداران طبیعت برگزار شد، گونه غیر بومی Araujia sericifera – معروف به «آروجیا» – شناسایی و مورد پایش قرار گرفت؛ گیاهی با قدرت بالای تولید بذر، قابلیت گسترش شدید و تهدیدی جدی برای پوشش گیاهی بومی. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند این گونه می‌تواند با پوشاندن گیاهان بومی، تسلط بر فضای سبز داشته باشد و حتی تماس با آن ممکن است حساسیت پوستی شدید ایجاد کند

به گزارش گیل فام / در راستای محافظت از اکوسیستم‌های بومی و کاهش تهدید گونه‌های مهاجم، برنامه میدانی مقابله با گیاه غیر بومی آروجیا با همکاری علاقه‌مندان به طبیعت در تاریخ هفتم آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۷ برگزار شد. این طرح با مشارکت داوطلبان و کارشناسان محیط‌زیست با هدفِ شناسایی، پایش و مهار این گونه در منطقه اجرا گردید.

آروجیا؛ گونه‌ای مهاجم با قدرت گسترش چشمگیر

گونه آروجیا بومی آمریکای جنوبی است، اما در چند قاره به‌عنوان گونه‌ای مهاجم گزارش شده است. بررسی‌های سازمانی نشان می‌دهند این گیاه تولید بذر فراوان دارد، بذرها به‌راحتی با باد یا آب منتقل می‌شوند، و می‌تواند در زیستگاه‌های جدید، پوشش گیاهی بومی را تحت فشار قرار دهد.

در برخی کشورها مشاهده شده که شاخه‌ها و ریشه‌های این گیاه، گیاهان بومی را خفه می‌کنند یا باعث شکست شاخه درختان می‌شوند.

ضرورت همکاری نهادهای مردمی و طبیعت گردان:

بانیان این برنامه تأکید دارند که مداخله موفق به مشارکت سه گروه کلیدی نیاز دارد:
• دهیاران و ساکنین محلی
• گروه‌های طبیعت‌گردی و کوهنوردان
• سازمان‌های مرتبط نظیر منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و محیط‌زیست با تخصیص بودجه مناسب

اصول و شیوه‌های مقابله:
• پایش و ثبت دقیق موقعیت‌های رویش گیاه توسط گروه‌های مشارکت‌کننده
• در مورد گیاهانی با ضخامت ساقه بیش از ۱ سانتی‌متر یا رشد به‌هم‌پیوسته و گیاهان خاردار پیرامونی، استفاده از ابزارهای موتوری نظیر چمن‌زن و قیچی دسته‌بلند بجای صرفاً داس ضروری است
• زمان عملیات باید پیش از مرحله میوه‌دهی باشد تا از انتشار بذرهای جدید جلوگیری شود
• ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال ثبت لوکیشن جهت هماهنگی دقیق‌تر مداخلات

ملاحظات ایمنی

به‌دلیل وجود شیرهٔ سمی در این گیاه که می‌تواند موجب خارش شدید پوست یا آسیب چشمی شود، توصیه می‌شود که داوطلبان و کارکنان هنگام کار لباس محافظ مناسب، دستکش ضخیم و شیلد صورت به‌کار گیرند.

مطالعات بین‌المللی نشان داده‌اند که آروجیا توانسته از گرده‌افشان‌های محلی در مناطقی که معرفی شده بهره ببرد — مثلاً در آفریقای جنوبی از زنبور عسل به‌عنوان عامل اصلی گرده‌افشانی استفاده کرده است. همچنین، تحلیل ریسک گیاه توسط سازمان United States Department of Agriculture (USDA) نشان می‌دهد که احتمال تبدیل شدن آن به مهاجم عمده بسیار بالا است.
پژوهش دیگر نشان می‌دهد که این گیاه نسبت بالایی از مقاومت به شرایط تنش مانند کم‌آبی یا شوری را دارا است که یعنی مقابله با آن در شرایط سخت‌تر محیطی ساده نیست.

⸻

منابع (به‌صورت فشرده):
• Coombs G., Peter C.I., “The invasive ‘mothcatcher’ (Araujia sericifera) …”. Botany Journal, 2010.
• USDA, “Weed Risk Assessment for Araujia sericifera Brot.”, ۲۰۱۲٫
• EPPO Reporting Service, “Araujia sericifera in the EPPO region: …” ۲۰۰۸٫
• Bellache M. et al., “Physiological and Biochemical Responses … of the invasive moth plant, Araujia sericifera Brot.”, Agronomy, 2022.