5 خبر برتر/ آخرین اخبار روز/ سر تیتر اخبار1/ سرتیتر اخبار/ عناوین اخبار/ گیلان/ مجله/ مجله خبری/ محیط زیست

شنبه, آگوست 15th, 2026

کد خبر : 46493

بوجاق؛

پارک ملی‌ای که هنوز آن‌طور که باید شناخته نشده است

آتش‌سوزی اخیر پارک ملی بوجاق کیاشهر، بار دیگر توجه‌ها را به یکی از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های ساحلی گیلان جلب کرد؛ منطقه‌ای که اهمیت آن بسیار فراتر از یک مقصد گردشگری است.

به گزارشگیل فام / خبر کوتاه بود: حدود ۲ هکتار از پارک ملی بوجاق کیاشهر در آتش سوخت و بنا بر اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری گیلان، عامل انسانی دلیل این حادثه بوده است. آتش مهار شد، اما آنچه باقی می‌ماند فقط رد سوختگی بر پوشش گیاهی نیست؛ این حادثه بار دیگر یک پرسش جدی را پیش روی ما می‌گذارد:

ما واقعاً بوجاق را می‌شناسیم؟

پارک ملی بوجاق را نمی‌توان صرفاً تکه‌ای از طبیعت در حوالی بندر کیاشهر دانست. این منطقه یک زیست‌بوم پیچیده در پیوند میان تالاب، رودخانه، دلتای سفیدرود، ساحل و دریای خزر است؛ مجموعه‌ای که ارزش‌های اکولوژیک آن، بوجاق را به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های طبیعی ساحلی شمال ایران تبدیل کرده است.

بوجاق؛ جایی فراتر از یک منظره زیبا

مطالعه‌ای دانشگاهی که پرندگان پارک ملی بوجاق را طی ۲۴ ماه بررسی کرده، ۲۳۴ گونه پرنده را در این منطقه شناسایی کرده است؛ عددی که به‌تنهایی نشان می‌دهد با یک زیستگاه معمولی روبه‌رو نیستیم. در همین پژوهش، تالاب بوجاق با ثبت ۱۳۷ گونه، یکی از متنوع‌ترین بخش‌های زیستگاهی منطقه معرفی شده است.

این تنوع البته فقط به پرندگان محدود نمی‌شود.

بوجاق مجموعه‌ای از زیستگاه‌های به‌هم‌پیوسته است؛ از پهنه‌های تالابی و علفزارها گرفته تا دلتای سفیدرود و بخش دریایی. همین پیوستگی باعث شده ارزش اکولوژیک منطقه بسیار بیشتر از مجموع ساده اجزای آن باشد.

به زبان ساده‌تر، اگر یک بخش از این زنجیره آسیب ببیند، اثر آن الزاماً به همان نقطه محدود نمی‌ماند.

وقتی دو هکتار می‌سوزد، فقط دو هکتار از بین نمی‌رود

شاید عدد «۲ هکتار» در نگاه اول چندان بزرگ به نظر نرسد؛ به‌خصوص وقتی آن را با وسعت چند هزار هکتاری پارک مقایسه کنیم.

اما در یک اکوسیستم، مسئله فقط مساحت نیست.

پوشش گیاهی می‌تواند محل تغذیه، پناه یا زادآوری گونه‌های مختلف باشد. تالاب‌ها در چرخه آب و مواد غذایی نقش دارند و دلتای رودخانه‌ها از زیستگاه‌های مهم برای حیات آبزیان به شمار می‌روند.

بنابراین، سوختن یک قطعه از زیستگاه را نمی‌توان صرفاً با مترمربع و هکتار اندازه‌گیری کرد.

ضمن اینکه آتش‌سوزی اخیر نخستین نگرانی درباره حریق در بوجاق نیست. این پارک در سال‌های گذشته نیز تجربه آتش‌سوزی داشته است؛ از جمله در تیرماه ۱۴۰۴ که حریقی در حدود ۸ هکتار از عرصه‌های طبیعی پارک پس از چند ساعت تلاش مهار شد.

این تکرار باید جدی گرفته شود.

مشکل فقط آتش نیست

بوجاق سال‌هاست با مجموعه‌ای از فشارهای انسانی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ از ورود خودرو و موتورسیکلت به عرصه‌های طبیعی گرفته تا آسیب به پوشش گیاهی و فشارهای ناشی از توسعه و بهره‌برداری انسانی. گزارش‌های منتشرشده درباره این پارک نیز بارها نسبت به چنین تهدیدهایی هشدار داده‌اند.

در چنین شرایطی، حفاظت از بوجاق صرفاً با افزایش تعداد تابلوهای هشدار یا واکنش پس از وقوع آتش‌سوزی محقق نمی‌شود.

حفاظت واقعی از جایی شروع می‌شود که جامعه محلی و گردشگر، ارزش چیزی را که در برابر آن ایستاده است بفهمد.

اینجا رسانه‌ها نیز مسئولیت دارند.

بوجاق را کم معرفی کرده‌ایم

واقعیت این است که بوجاق با وجود اهمیت علمی و زیست‌محیطی‌اش، هنوز در افکار عمومی آن جایگاهی را که باید پیدا نکرده است.

برای بسیاری، بوجاق صرفاً جایی برای دیدن اسب‌ها، قدم‌زدن، عکاسی یا گذراندن یک روز در طبیعت است.

اما پشت این منظره، یک شبکه زنده و پیچیده قرار دارد؛ شبکه‌ای که در آن پرندگان مهاجر، پوشش گیاهی تالابی، رودخانه سفیدرود، دلتای رودخانه و دریای خزر به یکدیگر وابسته‌اند.

اگر بوجاق را فقط به‌عنوان «یک جای خوشگل برای گردش» معرفی کنیم، طبیعی است که بخشی از جامعه نیز آن را چیزی بیش از یک فضای تفریحی نبیند.

بوجاق پیش از آنکه به تبلیغ گردشگری نیاز داشته باشد، به روایت درست محیط‌زیستی نیاز دارد.

حالا وقت آن است که بوجاق را جدی‌تر معرفی کنیم

آتش اخیر، هرچند مهار شده، می‌تواند یک زنگ هشدار باشد؛ نه فقط برای محیط‌زیست، بلکه برای رسانه‌ها، مدیران، جامعه محلی و گردشگران.

باید درباره بوجاق بیشتر حرف زد؛ اما نه فقط زمانی که آتش گرفته است.

باید درباره پرندگانش، تالاب‌هایش، دلتای سفیدرود، تنوع زیستی، ظرفیت‌های علمی و گردشگری مسئولانه آن گفت. باید مردم بدانند وقتی وارد این منطقه می‌شوند، وارد یک «زمین خالی» یا «پارک تفریحی» نشده‌اند؛ پا به زیستگاهی گذاشته‌اند که حیات هزاران موجود زنده به آن وابسته است.

شاید یکی از مهم‌ترین راه‌های حفاظت از بوجاق همین باشد:

آن را آن‌قدر خوب به مردم معرفی کنیم که دیگر کسی نتواند ارزشش را نادیده بگیرد.

بوجاق نیازمند ترحم نیست؛

نیازمند شناخت، حفاظت و مدیریت مسئولانه استو شاید آتش‌سوزی اخیر، بهانه‌ای باشد برای اینکه این بار به‌جای چند روز خبررسانی درباره حریق، سال‌ها درباره خود بوجاق حرف بزنیم

پوریا فرهش

عکس / مهرداد گرامی

لینک کوتاه : http://gilfam.ir/?p=46493

مطالب مشابه

کاسپین در روز پاسداشت؛ دریایی که بیش از جشن، به اقدام مشترک نیاز دارد

رسانه‌ها حلقه ارتباطی مردم و مسئولان هستند

پاسخ اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان گیلان به درخواست ثبت‌شده در سامانه «کارزار» پیرامون مدیریت منابع آب تالاب بین‌المللی انزلی

مهار آتش‌سوزی در تالاب بین‌المللی امیرکلایه با تلاش محیط‌بانان و مشارکت نیروهای محلی+ فیلم

بازدید میدانی معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست از زیستگاه‌های ساحلی لنگرود و تالاب بین‌المللی امیرکلایه لاهیجان

نشست فرهنگی خواهرخواندگی شهرهای اردبیل و لاهیجان برگزار شد

فراخوان پانزدهمین جشنواره تئاتر خیابانی شهروند لاهیجان اعلام شد

سنبل آبی از آبندان کهنه‌رودپشت لاهیجان عقب‌نشینی کرد / آغاز عملیات پاکسازی ۲.۵ هکتاری با همکاری بخشداری رودبنه

اجرای صحیح قانون؛ مهم‌ترین معروف در نظام حکمرانی

از ون‌های گردشگری تا «جایزه بزرگ کتاب کاسپین»